Wetenschap & braintraining: generaliseren
Door Teun Aalbers, promovendus op de afdeling geriatrie van het Universitair Medisch Centrum St Radboud te Nijmegen.
Een plakkaat dat het in elk veld goed doet is ‘wetenschappelijk bewezen’ of ‘er is wetenschappelijk aangetoond dat…’ Ook bij braintraining is dit het geval. Maar zoals met zoveel in het leven is het aan te raden zelf nog even kritisch na te denken over wat er nu eigenlijk beweerd wordt.
Als je bijvoorbeeld gaat kijken op de breintrainer van Plusonline dan bestaat het wetenschappelijke bewijs voor de werkzaamheid van het online programma uit een simpel trainingseffect. Ik mag tenminste hopen dat wanneer iemand 500 keer eenzelfde handeling uitvoert, dit aan het einde iets beter gaat dan in het begin. En dat je beter wordt in hetgeen getraind wordt mag dan positief zijn, dit wil echter nog niks zeggen over een vooruitgang van algemene cognitieve functies. De uitspraak ‘permanente evolutie van de 5 cognitieve functies’ is daarmee ook niet gerechtvaardigd.
Maar wellicht kunnen we het Plusonline niet kwalijk nemen want de Amerikaanse site die hen sponsort, HAPPYneuron (de naam alleen al…), maakt het nog veel bonter. Op hun webpagina waarop het wetenschappelijk onderzoek wordt besproken waarop de braintraining gestoeld is wordt onderzoek aangekaart zonder ook maar enige relevantie voor de ‘gemiddelde’ bevolking. Een mens hoeft geen 12 jaar gestudeerd te hebben om te verzinnen dat je over onderzoeksresultaten bij mensen met schizofrenie niet zomaar kunt zeggen dat dit ook bij mensen zonder schizofrenie zal gelden. Hetzelfde gaat op voor mensen met zware depressies. Daarnaast wordt hier onderzoek aangehaald dat nog loopt, oftewel: resultaten onbekend. Nog zonder te oordelen over de kwaliteit van dit onderzoek valt vast te stellen dat de uitspraken voor gezonde mensen die op basis hiervan gedaan worden de plank volledig misslaan.
Het zou natuurlijk kunnen dat het er allemaal wat onhandig staat, er is namelijk een stuk betere wetenschappelijke bewijslast aan te dragen, maar wanneer je niet kritisch kijkt naar dit soort claims geef je zomaar $ 64.99 uit aan een programma waarvan de werkzaamheid op zijn minst twijfelachtig gedocumenteerd staat.
Begrijp me niet verkeerd: het principe van cognitieve reserve gaat gewoon op, dus het doen van braintraining en het dagelijks uitdagen van je hersenen is ontzettend zinvol! En er is ook zeker reden om aan te nemen dat starten met trainen op latere leeftijd nog een positief effect heeft op het voorkomen van de ziekte van Alzheimer; baat het niet dan schaadt het niet.
De waakzaamheid die ik wil meegeven is de vertaalslag van wetenschappelijke resultaten naar de gevolgen van specifieke braintrainingprogramma’s. Gelukkig doet Yezzle hier niet aan mee.
Date: 11/08/2011