De eerste warme dag van het jaar staat sinds een aantal jaar bekend als Rokjesdag. Bedacht door de geniale en helaas veel te vroeg overleden Martin Bril, gehypet door zijn optredens bij onder andere De Wereld Draait Door, is het de dag waarop de lente Echt begint, waarop we allemaal weer zin krijgen om naar buiten te gaan en van de zon te genieten.

Dat naar buiten gaan en blootgesteld worden aan zonneschijn komt onze gemoedstoestand ten goede, we worden er vrolijk van. Niet dat we collectief aan een winterdepressie leiden, maar seizoensafhankelijke somberheid is de meeste mensen niet vreemd.

Dat heeft alles te maken met de heilzame werking van licht op het functioneren van de hersenen. Mensen met seizoensgebonden depressieve klachten hebben in het algemeen baat bij lichttherapie, en voor de gehele bevolking geldt dat we in de lente en de zomer een lager niveau van het stofje serotonine in onze hersenen hebben, waardoor we allemaal in bepaalde mate verschijnselen van een winterdip krijgen.

Een van de gevolgen van de seizoensgebonden vrolijkheid die we in de lente ervaren is dat onze belangrijkste hersenfuncties ook weer beter gaan werken. Er is de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar het effect van seizoensdepressie op cognitief functioneren en zelfs voor mensen met milde seizoensgebonden stemmingsklachten blijkt dat hun cognitief functioneren in de winter echt minder is dan in de zomer.

Des te makkelijker is het om nu, in de lente, er alles aan te doen om onze hersenen gezond te houden. Als we veel naar buiten gaan, is dat automatisch goed voor onze hersenfuncties. Als we daarnaast die tijd buiten ook nog eens met anderen doorbrengen en gebruiken om te bewegen, dan slaan we een boel vliegen in één klap.

Heerlijke tijd om aan het gezond houden van ons brein te werken, die lente!

Ik geloof niet dat ze deze beeldspraak in het Engels kennen. Deze week is dat voor Amerikaanse onderzoekers aan de Universiteit van Miami een gemiste kans op een fijne woordspeling. Sleeping with the fishes is weliswaar een gevleugelde Engelstalige uitspraak maar het dekt toch net niet dezelfde lading als wanneer iets naar de haaien gaat. Tenminste, het gaat over een andersoortige vorm van destructie.

Er is natuurlijk een concretere aanleiding voor dit stuk dan de af en toe wel haast onbedwingbare behoefte om op compleet willekeurige momenten je favoriete filmuitspraken te bespreken. En in dit geval heeft het dus iets van doen met een onderzoeksgroep aan de Universiteit van Miami. Wat blijkt? Haaien die gevangen worden voor hun vinnen, om deze te verwerken in de delicatesse haaienvinnensoep, slaan verhoogde concentraties β-Methylamino-ι-alanine (BMAA) op in hun vinnen. BMAA is een neurotoxine (ook wel vergif) dat de kans op de ziekte van Alzheimer en Amyotrofe Laterale Sclerose (ALS; een progressieve spierziekte die uiteindelijk leidt tot de verlamming van de ademhalingsspieren en overlijden) vergroot. Dit doet BMAA door cellen in de hersenen en het ruggenmerg af te laten sterven en de geleidingscapaciteit van de informatieoverdracht tussen de cellen te verstoren. Een akelig goedje dus.

Uit studies die verricht zijn op de hersenen van overleden Alzheimerpatiënten bleek al dat de concentratie van BMAA veel hoger ligt dan in de hersenen van mensen met een normaal verouderd brein. Schijnbaar eten mensen op Guam, een eilandje tussen Japan en Indonesië, vliegende honden. En vliegende honden slaan ook grote concentraties BMAA op. Bijgevolg is het percentage Alzheimer en ALS patiënten op Guam ongemeen hoog. De haaienvin lijkt nu extra bewijs te leveren voor de negatieve effecten van een hoge concentratie BMAA in het menselijk lichaam.

Wat mij betreft is het de ultieme wraak van Moeder Natuur, maar daar zullen de meningen ongetwijfeld over verschillen. Met name inwoners van een zeker ‘land van de rijzende zon’ struikelen hier nog wel eens over. Misschien is dit dan de motivatie die we als mensheid nodig hebben om deze waanzinnige praktijken achter ons te laten. Als het feit dat we meerdere haaiensoorten bijna volledig uitroeien en daarmee de balans van een delicaat onderwater ecosysteem zware schade berokkenen niet genoeg is om dit soort idiotie te stoppen, misschien is schade aan de menselijke gezondheid dan wel voldoende. Ook hierbij kun je zo je twijfels plaatsen aangezien de mensheid er in zijn algemeenheid nou niet om bekend staat gezond met lijf en leden om te gaan.

Misschien gaat haaienvinnensoep de sigaretten wel achterna. Ik zie het al helemaal voor me, een blik haaienvinnensoep in de schappen van een Japanse supermarkt met het label ‘Pas op, door schade toe te brengen aan uw hersenen brengt u ook schade toe aan het onderwaterleven!’. Of andersom, dat kan natuurlijk ook…

Maar pessimisten zijn er al genoeg dus er is geen enkele reden om ons hier bij aan te sluiten. Laten we hopen dat de betrokken autoriteiten zich nu geroepen voelen actie te ondernemen. Al was het maar voor die arme drommels die jarenlang ongezonde soep hebben gegeten…

Bron: Marine Drugs

Afgelopen week was het Brain Awareness Week 2012. Dit internationale initiatief van The Dana Foundation krijgt in Nederland vorm door de inzet van de Nederlandse Hersenstichting en de Nederlandse Neurofederatie. Ook in Nijmegen werd er aandacht besteed aan de Brain Awareness Week. Het Donders Instituut voor Hersenen, Cognitie en Gedrag organiseerde op vrijdag 16 maart een open dag. Uiteraard was het Alzheimer Centrum Nijmegen hier vertegenwoordigd om zijn bijdrage te leveren aan dit evenement.

De doelstelling van de Brain Awareness Week is het informeren van het brede publiek over de vragen ‘Hoe werken onze hersenen?’, ‘Hoe worden onze hersenen ziek?’ en ‘Wat is het belang van de neurowetenschappen voor ons als mens en onze maatschappij?’ Vanuit mijn oogpunt uiteraard zeer interessante vragen. En ook zeker vragen waarop nog lang niet altijd sluitende antwoorden te geven vallen. Het interessante aan een dag als de open dag van het Donders Instituut is de interactie tussen wetenschappers en publiek. Zo u wilt komen de wetenschappers onder aan de ivoren toren uitleg geven over wat zich boven in die toren afspeelt en komen zij eens poolshoogte nemen met welke vragen het publiek zich eigenlijk bezighoudt. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben van mening dat de ivoren toren met de jaren al wel minder hoog wordt en meer wordt ingegeven door maatschappelijk relevante vragen, maar we zijn er nog niet.

Je wordt als onderzoeker geconfronteerd met nieuwe vragen, de grenzen van je eigen kennis en zo af en toe is het prettig om te merken dat je toch wel zo veel verstand van zaken hebt dat je ook nog eens iemand met een goed gefundeerd antwoord huiswaarts kunt laten gaan. Op vragen als ‘zijn dromen niet een wezenlijk onderdeel van de kwaliteit van leven van mensen met de ziekte van Alzheimer?’ moet ik dan toch even het antwoord schuldig blijven. Maar het zet je wel aan het denken. Het is namelijk niet een zuiver wetenschappelijke vraag. Deel een is misschien het aantonen van het feit dat dementerenden dromen, of deze dromen prettig zijn (of is er misschien alleen sprake van nachtmerries?), en dan vervolgens bepalen welke rol deze dromen spelen in het bepalen van iemands kwaliteit van leven. Voorwaar geen eenvoudige opgave. Zodra dit gedeelte wetenschappelijk is afgekaart kunnen de filosofen en ethici zich uitleven op de vraag welke conclusies hier dan aan verbonden moeten worden. Geeft dit (extra) reden tot wel of niet uitvoeren van euthanasie? En dergelijke vragen meer. Om de vraag juist geheel andersom te benaderen, ethiek eerst en dan pas fundamenteel onderzoek, valt net zo goed te verdedigen. Nu is het niet direct mijn tak van onderzoek, dus over de nieuwste onderzoeken op dit gebied weet ik weinig. Maar voor zover ik op de hoogte ben weten we van dromen bij niet dementerende mensen al weinig, laat staan wanneer onze cognitie overdag al met ons aan de haal gaat.

Gelukkig konden we ook demonstreren wat we al wel weten en kunnen. Zo konden mensen een kijkje nemen in een 3D-brein van een Alzheimerpatient, konden mensen de Alzheimer Experience ervaren (www.alzheimerexperience.nl), onder een microscoop zien wat Alzheimer nu eigenlijk doet met het brein en gaven we een demonstratie van de BAM-COG, de spelletjes waarmee iemand mogelijk zijn eigen geheugen over de tijd kan monitoren.

Naast nieuwe inzichten, spannende vragen en de mogelijkheid om je eigen enthousiasme voor de hersenen over te brengen op andere mensen heeft de open dag ons zelfs nog een aantal proefpersonen opgeleverd voor ons onderzoek. Al met al dus een zeer geslaagd evenement. Volgend jaar dus zeker weer!

Dat gezond leven en het fit houden van ons brein een onderwerp is waar veel belangstelling voor is, was voor mij niets nieuws. De media-aandacht die het persbericht over de lancering van mijn studie over puzzelspelletjes en het meten van hersenfunctioneren genereerde was daar al een voorbode van. Maar dat zelfs een gerenommeerde universiteit als McGill University (Montréal, Canada) interesse zou hebben om de Brain Aging Monitor te vertalen ging zelfs mijn verwachtingen te boven. Sinds een paar maanden ben ik in gesprek met een afdeling aan de McGill universiteit over de mogelijkheid om ook daar onderzoek te doen naar de relatie tussen een gezonde leefstijl en het verouderingsproces van de hersenen

Montréal ligt in Québec en Québec is tweetalig. Daar wordt zowel Frans als Engels gesproken en dat zou dus betekenen dat ook het meetinstrument dat wij op het UMC St Radboud hebben ontwikkeld internationaal naam en faam zou kunnen gaan vergaren. Een vertaling naar het Engels en Frans zou de reikwijdte van het instrument natuurlijk oneindig vergroten. In potentie word het project dus al ontzettend groot voordat we er überhaupt mee gestart zijn. Dat geeft vertrouwen in ons gedachtegoed en de manier waarop wij het project aanpakken.

De uitnodiging komt als geroepen, de voorbereidingen voor de lancering van de Brain Aging Monitor in Nederland zijn in volle gang en het programma begint aan alle kanten steeds meer vorm te krijgen. De ideeën die al maanden door mijn hoofd spookten worden langzaamaan vertaald naar gedragsveranderingtheorieën. Die theorieën vormen het skelet van het programma en moeten ervoor zorgen dat mensen straks op een juiste manier het proces van leefstijlverbetering doorlopen. En daarnaast ondersteunt het ons als team enorm om de uitkomsten straks goed te evalueren. Dit alles krijgt gelijktijdig ook de vorm van een concreet product op het internet. De website staat in de steigers en elke dag komen er nieuwe functionaliteiten bij die gestalte geven aan mijn hersenspinsels. Het is voor mij als onderzoeker een opwindend proces om eindelijk de vruchten te zien van zoveel denkwerk. En met het vooruitzicht op een internationaal debuut kan het helemaal niet meer stuk natuurlijk.

Aan al dat moois hierboven zitten natuurlijk nog wel wat haken en ogen. Een studie uitvoeren via het internet is praktisch, want of je nu in Canada of Nederland zit, het controleren van de database kan 24 uur per dag. Maar is het toch niet prettiger om zelf in Nederland te zijn? De werving van de deelnemers moet afgerond zijn tegen de tijd dat ik vertrek naar Noord-Amerika. En natuurlijk moet de website up to date gehouden worden. Hiervoor moeten verschillende partijen blijvend worden aangestuurd. Valt dit wel allemaal te regelen via het internet? Vooralsnog mag het mijn plannen niet dwarsbomen en ga ik ervan uit dat met de nodige aanpassingen beide mogelijk moet zijn.

Een van de vragen uit bovenstaande alinea kunt u als lezer van dit blog al beantwoorden. Ga ik genoeg deelnemers vinden voor mijn studie? Buiten het werven van deelnemers via grote bedrijven middels contacten met arbodiensten en Human Resource Management afdelingen zijn we ook op zoek naar mensen die buiten hun werkgever om deel willen nemen. Dus bent u geïnteresseerd om met uw eigen leefstijl aan de slag te gaan? Bent u benieuwd of dit gezonde leven ook effect heeft op uw hersenveroudering? Mail mij dan op t.aalbers@ger.umcn.nl om aan te geven dat u interesse hebt om deel te nemen aan de Brain Aging Monitor studie. U krijgt dan bericht zodra u zich aan kunt melden voor het programma.

Gek statement, ik weet het. Ik ben zelf niet bepaald thuis in de modewereld maar eens in de zoveel tijd laat ik mezelf vertellen, of beter gezegd voelt iemand de behoefte om mij te vertellen dat het met de mode in Nederland verschrikkelijk treurig gesteld is. Ik neem dit meestal ter kennisgeving aan. Laten we wel wezen; wat moet een mens hier immers mee?

Voor mij heeft kleding toch vooral een functionele rol in mijn dagelijks bestaan en de meerwaarde van het dragen van de duurste en hipste dingen is tot nog toe volslagen langs mij heen gegaan. Iets waar ik zelf overigens nog nooit van wakker heb gelegen. Tot afgelopen weekend! Toen ben ik, uitermate decadent, samen met twee vrienden een weekendje naar Milaan gevlogen. En wat valt er op als je buiten het seizoen door Milaan loopt? Het ongetwijfeld behoorlijk vertekende beeld van de werkelijkheid dat iedereen daar onwaarschijnlijk modebewust is. En dit modebewustzijn gaat in dit geval gepaard met een gezond lichaamsgewicht. Zonder te verzanden in de discussie over of topmodellen bijdragen aan een verkeerd en verwrongen lichaamsbeeld bij tieners, valt zeker vast te stellen dat op medische grond een gezond lichaamsgewicht bijdraagt aan een betere leefkwaliteit. Mode wordt nu eenmaal in de regel vaak ontworpen voor mensen met een laag vetpercentage en gedurende de uren dat we in Milaan hebben rondgelopen hebben we nagenoeg geen enkel te dik persoon gezien.

Los van het feit of ik nu zelf mijn zuurverdiende loon aan de duurste mode ga spenderen zou een groter maatschappelijk modebewustzijn in het Nederlandse niet verkeerd zijn. Wanneer er maatschappelijk een sociale controle ontstaat waarbij mensen zich graag in de nieuwste mode aan de wereld tonen zal men zich ook aan striktere dieetregels moeten gaan houden. Daarbij ga ik er dan wel even van uit dat de modewereld niet onderhevig is aan de ‘portie-inflatie’ die men bijvoorbeeld kent in de fastfoodindustrie. Daar is het geval namelijk dat 20 jaar geleden een cheeseburger nog maar 333kcal bevatte terwijl dat tegenwoordig al 590kcal per burger is. Wanneer we ditzelfde fenomeen doortrekken naar de modewereld lopen mensen met een BMI van 32 binnenkort in maatje ‘M’ rond. Iets wat voor een buitenstaander natuurlijk overduidelijk een rare kunstgreep is maar voor onszelf een bijzonder goedwerkend psychologisch trucje. Eten wij meer? Welnee, ik bestel nog steeds een kleine portie! Ben ik dikker geworden? Nee joh, ik pas nog steeds in een M’etje!

We zijn afgelopen weekend niet verder gekomen dan het centrum van Milaan en het is zeker niet ondenkbaar dat de buitenwijken van deze modestad gebukt gaan onder een verschrikkelijke barbaarse terreur van trainingsbroeken, teenslippers met sokken en nepbontkragen. Maar laten we in dat geval proberen het centrum van Milaan als model voor een gezondere samenleving te stellen. De uiteindelijke boodschap van dit blog is dan ook een redelijk vurig betoog te houden voor het kweken van een Nederlands modebewustzijn. Uiteraard niet omdat het op straat allemaal wat beter oogt, maar wel omdat dit de volksgezondheid en de belasting van de gezondheidszorg ten goede kan komen.

Januari… Van oudsher de maand waarin gestart wordt met het uitvoeren van de in december bedachte goede voornemens. Van oudsher ook de maand waarin de meeste goede voornemens voor het eind van de maand alweer kansloos sneuvelen. Als die eerste paar weken het driemaal per week sporten al niet lukt, dan gaan we ervan uit dat dat een teken voor de rest van het jaar is. Wanneer we op 7 januari op de weegschaal gaan staan en ontdekken dat die geplande halve kilo er niet vanaf is, kunnen we net zo goed stoppen want die uiteindelijke tien kilo lukken dan toch nooit.

Doelen kunnen nog zo realistisch zijn, maar als we niet direct positief resultaat zien hebben we de neiging het bijltje erbij neer te gooien. Als we er dan een tijdje later op terugkijken vinden we dat we meer doorzettingsvermogen hadden moeten tonen en ‘even hadden moeten doorbijten’, maar dat maakt nog niet dat we op het moment zelf die realisatie al voldoende hebben om niet op te geven.

Het nodig hebben van positieve bekrachtiging is in de psychologie een bekend fenomeen en is ons als mensen in heel veel van onze gedragingen niet vreemd. Hoe kunnen we dan zorgen dat we dit mechanisme positief benutten bij het aanleren van ons nieuwe gezonde gedrag? Door gebruik te maken van anderen! Het lijkt een nobel streven om geheel solo aan de slag te gaan met je goede voornemens en het lijkt aantrekkelijk om anderen pas op de hoogte te brengen van je plannen als ze reeds deels gerealiseerd zijn en je al trots op jezelf bent. Het is echter zonde van de werking van ‘peer-pressure’ die je misloopt! Wij mensen zijn nou eenmaal van nature gevoelig voor de positieve mening van anderen. Daarnaast hebben we anderen nodig om ons uit een dip te halen als we het even niet meer zien zitten. Het is dus verstandig en handig om een paar mensen uit je directe omgeving op de hoogte te stellen van je gedragsveranderingsplannen. Zij kunnen je helpen als het even niet zo lekker gaat en hun positieve bekrachtiging van goed gedrag helpt om dat gedrag vol te houden, en het oude, minder gezonde gedrag achterwege te laten.

Het veranderen van ons gedrag blijft onze eigen verantwoordelijkheid en we zullen het meeste werk zelf moeten doen, maar een beetje hulp kan ons net dat duwtje geven dat we nodig hebben om die extra kilometer wel te rennen!

Na vele uren bloed, zweet en tranen kan ik dan eindelijk van de daken schreeuwen dat mijn eerste studie met behulp van de Brain Training Monitor (BAM-COG) van start kan gaan! Ons nieuwe meetinstrument voor cognitief functioneren dat we met het UMC St Radboud en de mensen van Keesing Games samen hebben ontwikkeld is af.

Samen met een team van Yezzle.nl hebben we in de afgelopen maanden een testbatterij ontwikkeld die bestaat uit vier verschillende spelletjes. Elk spelletje meet een verschillende cognitieve vaardigheid. We meten het werkgeheugen, het visuospatieel geheugen, iemands planningsvermogen en iemands vermogen tot het herkennen van patronen. Binnen elk spel beginnen de opgaven relatief makkelijk maar ze worden steeds moeilijker en moeilijker tot op een niveau waarvan wij denken dat bijna niemand dit nog haalt. Aan iedereen dus de uitdaging om te bewijzen dat wij het mis hebben.

Graag nodig ik alle lezers van dit blog uit om deel te nemen aan dit onderzoek. Tussen de vier verschillende spelletjes door is het mogelijk om uit te loggen zodat niet alles achter elkaar gespeeld hoeft te worden. In totaal kost het ongeveer 40 minuten om alle spelletjes tot op het hoogste niveau te volbrengen. Omdat we graag verschillende metingen willen verrichten vragen wij onze deelnemers om drie keer de spelletjes te spelen, telkens met veertien dagen tussen het spelen door. Hieraan word je automatisch per e-mail herinnerd.

Lijkt het je leuk om deel te nemen aan het onderzoek? Dan kun je jezelf op www.spellenonderzoek.nl gratis registeren en deelnemen aan de gegevensverzameling. Hierdoor maak je het mogelijk om in een later stadium van mijn promotietraject de BAM-COG in te zetten als officieel meetinstrument voor cognitief functioneren. Zo kunnen we zien of de hersenveroudering bij mensen die gedurende twee jaar aan de slag gaan met hun leefstijl op een andere manier plaatsvindt dan bij mensen die niet bewust met een gezonde leefstijl bezig zijn.

Beluister ook het interview met mij in het radioprogramma Labyrint van de VPRO.

Bekijk hieronder ook de trailer van BAM-COG.

Het lijkt misschien wat vroeg om bovenstaand onderwerp aan te snijden, het is per slot van rekening pas begin december en de welbekende lijstjes met goede voornemens ontstaan meestal pas aan het eind van deze maand, als we ons collectief vastpinnen op het idee dat het volgend jaar toch echt anders moet. Ik ben echter net terug van een vakantie in de Antilliaanse zon en mijn goede voornemens ontstaan nou eenmaal altijd tijdens een paar weken rust… Minder tv kijken, thuis ook boeken lezen, vaker koken en dus minder take-out eten, vaker opa en oma bellen, niet zoveel sociale afspraken in één weekend plannen dat je voor niemand echt de tijd hebt, meer sporten (of überhaupt sporten), teksten van mijn Musical niet alleen tijdens de repetities leren maar ook daarbuiten mijn huiswerk doen, ik noem er zomaar een paar…

Inmiddels ben ik een kleine twee weken terug van vakantie en is er van bovenstaande voornemens precies 1 uitgekomen…  De tv heeft nauwelijks aangestaan, want elke avond zat volgepland met werk en sociale contacten.

Ik vermoed dat dit voor veel mensen een herkenbaar fenomeen is. Je neemt het je nog zo goed voor en zo ingewikkeld lijkt het op dat moment allemaal niet, maar uiteindelijk komt er weinig van terecht. En dan heb ik het in mijn geval nog niet eens over Echt Ingewikkelde Dingen, zoals stoppen met roken of kilo’s afvallen. Waarom lukt het dan toch niet? Waarom neemt die waan van alledag binnen twee weken toch weer zo de overhand dat ik niet alleen met weemoed terugdenk aan mijn vakantie maar ook aan mijn lijstjes?

Ik ben, geheel uit eigenbelang, de literatuur ingedoken over dit onderwerp en moet tot de conclusie komen dat ik te weinig tijd heb besteed aan het uitwerken van mijn simpele lijstje tot haalbare, goed geformuleerde en op de juiste manier getimede doelen. In plaats van het vage statement te doen dat de tv minder aan moet, had ik met mezelf en liefst ook met mijn  wederhelft veel beter kunnen afspreken dat we, om te beginnen, één avond per week prikken waarop de tv uitblijft en de sportschoenen aangaan. Het dubbele effect van de afspraak met mijzelf en de zekerheid dat er nog iemand is die mij feedback geeft als ik me er niet aan houd voorkomt dat ik direct mijn oude patronen de zaak laat overnemen en mijn goede voornemens bij voorbaat kansloos zijn.

Gelukkig heb ik nog een paar weken om begin januari met het hele land mee te kunnen doen, maar dit jaar dan met goed uitgewerkte doelen… Het zou toch fijn zijn als ik volgend jaar op vakantie strakgetraind tot de conclusie kom dat ik niet hoef af te kicken van tv kijken en dat ik zwaar heb moeten nadenken over welke boeken ik mee wilde nemen omdat ik er in het afgelopen jaar al zoveel gelezen heb…

Bekt best lekker zo’n titel. Levert vast ook een mooi aantal bezoekers op. En helemaal uit de lucht gegrepen is het ook niet, er is namelijk onderzoek naar gedaan. Vorige week werd ik door medewerkers van Yezzle.nl geattendeerd op een artikel op NU.nl. De originele titel van het stuk luidt ‘Frequente gamers hebben andere hersenstructuur’. Eerlijk is eerlijk, ik heb nog even extra overdreven, maar ook deze titel is erg ‘catchy’.

Sinds kort heb ik ontdekt wat ik aan nieuwsitems op NU.nl eigenlijk het leukste vind. En dat is om onder aan het artikel te klikken op de knop ‘JIJ’ waar mensen kunnen reageren op het gepresenteerde nieuws. Als het een wetenschapsartikel betreft is dit vooral een vergaarbak voor mensen om hun onbegrip en frustraties tegenover de wetenschap in ongezouten en ongefundeerde meningen te ventileren. Nu snap ik best dat gevallen als die van Diederik Stapel het er voor de wetenschap op het moment niet makkelijker op maken, maar mensen op NU.nl kunnen, niet gehinderd door enige voorkennis over wetenschap en journalistiek, gelukkig wel hun ei kwijt. Hier wordt pijnlijk duidelijk dat mensen geen enkele behoefte hebben aan primaire bronnen.

Nu kan ik de schuld hiervan onmogelijk slechts bij de lezer leggen. Het onbegrip en onvermogen tot goed kunnen oordelen over waar onderzoek nu eigenlijk over gaat en wat de conclusies zijn wordt zeker ook gevoed door de journalisten op de redacties die in hun ijver om een pakkend nieuwsitem te schrijven de nodige mitsen en maren achterwege laten. En ook wetenschappers laten nog wel eens een steekje vallen als het op heldere rapportage aankomt.

Helaas moet ik in de stap van wetenschappelijke publicatie naar journalistiek echter te vaak constateren dat alle mogelijke nuance en methodologische twijfel overboord worden gegooid en er daarom in de mainstream media al snel een soort ‘voldongen feit’ wordt gepresenteerd. Hiervan constateert iemand op NU.nl dan dat ‘dit pseudo wetenschap’ [sic] betreft en ‘er steeds nieuwe ontdekkingen worden gedaan die eerdere conclusies verwerpen’. Dit is inderdaad wel het idee achter de wetenschap. Als we halsstarrig waren blijven hangen in de eerste aanname die iemand ooit op welk gebied dan ook had gedaan, hadden we immers nog steeds op een platte wereld geleefd waar je moeiteloos van af kunt varen. Gelukkig hebben we die conclusie al enige tijd verworpen, maar voor dit onderzoek geldt precies hetzelfde.

Zelf heb ik het artikel uiteraard wel even opgezocht en gelukkig heb ik als medewerker van het UMC toegang tot het volledige artikel. Het betreft hier observationeel onderzoek. Dit wil zoveel zeggen als dat de onderzoekers waarnemen maar niks veranderen. De enige claim die wordt gemaakt, en die ze kunnen maken, is dat er een verband wordt gevonden tussen de omvang van een bepaald hersengebied (het ventrale striatum) dat gemoeid is met beloning van gedrag en hoeveel uren iemand in de week iemand besteedt aan het spelen van computerspelletjes. Het vervolg is slechts een bespreking van mogelijke verklaringen waarbij de auteurs aangeven het zelf het meest waarschijnlijk te achten dat mensen met een groter ventraal striatum gevoeliger zijn voor prikkels die games bieden en niet dat het spelen van games deze hersenstructuur ontzettend vergroot. Dit borduurt slechts voort op bestaande wetenschappelijke denkbeelden dus er is hier helaas voor onze NU.nl-gebruiker niet eens sprake van een nieuwe ontdekking. Helaas begaan de onderzoekers aan het eind van hun artikel zelf een kleine uitglijder als het gaat om duidelijk communiceren wanneer ze stellen dat ‘…frequent video game playing is associated with higher volume in left ventral striatum…’ (Kühn, 2011). Beter was geweest dit andersom op te schrijven, dan stond er hetzelfde maar het leest toch even anders. En dat maakt het voor buitenstaanders minder makkelijk om verkeerde resultaten te rapporteren.

Omdat ik niet in de valkuil wil trappen waarbij ik niet refereer aan het originele bronbestand: op de website van Nature kun je in ieder geval de gratis samenvatting van het originele onderzoeksartikel inzien.

Bron: S Kühn, A Romanowski, C Schilling, R Lorenz, C Mörsen, N Seiferth, T Banaschewski, A Barbot, GJ Barker, C Büchel, PJ Conrod, JW Dalley, H Flor, H Garavan, B Ittermann, K Mann, J-L Martinot, T Paus, M Rietschel, MN Smolka, A Ströhle, B Walaszek, G Schumann, A Heinz, J Gallinat, and The IMAGEN Consortium. The neural basis of video gaming. Translational Psychiatry (2011), 1, e53.

Dit heeft alles te maken met het feit dat vrouwen meer gebruikmaken van hun prefrontale cortex, die betrokken is bij sociaal gedrag. Bij humoristische prikkels wordt dan ook hetzelfde gebied geactiveerd als bij het vooruitzicht op een beloning. Zouden vrouwen, waarvan niet bewezen is dat ze somber raken als de grap niet leuk is, ook beter met teleurstellingen kunnen omgaan?

Bron: Scienceinschool.org